Σε Κοινοβουλευτική Δραστηριότητα

Αθήνα, 25 Απριλίου 2018

Σημεία Ομιλίας της Ειδ. Αγορήτριας της Δημοκρατικής Συμπαράταξης Εύης Χριστοφιλοπούλου επί του νομοσχεδίου «Μέτρα για την Προώθηση των Θεσμών της Αναδοχής και Υιοθεσίας» στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής

Το νομοσχέδιο που συζητούμε έχει δύο στόχους: α) τη διευκόλυνση των θεσμών και διαδικασιών αναδοχής και β) τη διεύρυνση του δικαιώματος αναδοχής παιδιού.

Ωστόσο, θέλω να πιστεύω ότι υπέρτατος στόχος είναι πρωταρχικά και κύρια η προάσπιση των δικαιωμάτων του παιδιού. Για το λόγο αυτό προτείνουμε και για λόγους συμβολικούς να συμπεριληφθούν στο νομοσχέδιο οι σχετικές διατάξεις της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ν. 2101/1992). Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι είναι σημαντική αξία, όπου αυτό είναι εφικτό, το παιδί να επανενώνεται με τη φυσική του οικογένεια.

Πολλές φορές τα νομοθετήματα έχουν τεχνικού χαρακτήρα περιεχόμενο, όταν όμως πρόκειται για θεσμούς που αφορούν παιδί, υιοθεσία, αναδοχή έχουν περισσότερο χαρακτήρα διαμόρφωσης κοινωνικών στάσεων και αντιλήψεων. Στην κοινωνία ελλοχεύουν πολλές φορές προκαταλήψεις και ιδεοληψίες –αριστερές και δεξιές-. Το ότι κάποιος θεωρείται αριστερός δεν σημαίνει ότι είναι και προοδευτικός σε όλα!

Σήμερα, οποιοδήποτε μεμονωμένο άτομο εφόσον τηρεί τις προϋποθέσεις, μπορεί να γίνει ανάδοχος τέκνου. Δεν μπορούμε να στρουθοκαμηλίζουμε. Επίσης, έχουμε ψηφίσει το σύμφωνο συμβίωσης που δεν αφορά μόνο ομόφυλα αλλά και ετερόφυλα ζευγάρια. Δεν είναι σαφές ότι οποιαδήποτε εξαίρεση με βάση το φύλο ή τη θρησκεία θα κατέπιπτε στα Δικαστήρια σύμφωνα το ελληνικό και ευρωπαϊκό δίκαιο; Επομένως, η επίμαχη ρύθμιση του άρθρου 8 του νομοσχεδίου δεν μπορεί να περιέχει οποιαδήποτε διάκριση.

Έχει σημασία να θυμηθούμε δύο μεγάλες τομές στο οικογενειακό δίκαιο που συνδέονται άρρηκτα με τις πρωτοβουλίες του ΠΑΣΟΚ το 1982-83 και στη συνέχεια το 1996-97. Ο πολιτικός γάμος και η ισότητα των φύλων στην πράξη, αποτέλεσαν το φέρον χαρακτηριστικό της μεγάλης μεταρρύθμισης του οικογενειακού δικαίου το 1982-83 (μεταρρυθμίσεις των νόμων 1250/1982 και 1329/1983). Στον τομέα της υιοθεσίας, της επιτροπείας ανηλίκων και της δικαστικής συμπαράστασης η μεγάλη τομή έγινε το 1996 με τον ν. 2447/1996.

Για να πάμε δυο βήματα παραπέρα το νόμο του 1996 θα πρέπει το Υπουργείο Εργασίας σε συνεργασία με το Υπουργείο Δικαιοσύνης να εξετάσουν το ισχύον νομικό πλαίσιο, καθώς αντίστοιχη επιτροπή που συστήνεται με το παρόν νομοσχέδιο υπάρχει ήδη στο Υπουργείο Δικαιοσύνης.

Θα ήθελα να αναφερθώ σε τρεις θεσμούς που προωθούνται με το επίμαχο νομοσχέδιο, που μπορούν υπό προϋποθέσεις να συμβάλουν στην λύση ζητημάτων που έχουν προκύψει μέχρι σήμερα απαιτούν όμως ιδιαίτερη προσοχή και περίσκεψη προς τον σκοπό αποφυγής καταστρατηγήσεων.

Πρόκειται καταρχάς για την δυνατότητα ανάθεσης της έρευνας για την σκοπιμότητα της υιοθεσίας αντί της κοινωνικής υπηρεσίας σε ιδιώτη πραγματογνώμονα κοινωνικό λειτουργό. Πράγματι οι κοινωνικές υπηρεσίες καθυστερούν σε πολλές περιπτώσεις και για τον λόγο αυτό οι αιτήσεις των υποψηφίων θετών γονέων παραμένουν σε εκκρεμότητα για εξαιρετικά μακρό χρονικό διάστημα, αναγκάζονται μάλιστα ενίοτε οι υποψήφιοι θετοί γονείς να καταφύγουν σε άλλα μέσα πέραν της νομιμότητας. Παρά ταύτα η δυνατότητα προσφυγής σε ιδιώτες για την εκπόνηση των κοινωνικών εκθέσεων εγκυμονεί κινδύνους αθέμιτων συναλλαγών. Για το λόγο αυτό πρέπει να υπάρξει η αναγκαία θεσμική θωράκιση κι ο διαρκής κρατικός έλεγχος, σε συνδυασμό με την στενή παρακολούθηση της υπόθεσης από την αρμόδια υπηρεσία, ώστε να αποτραπούν φαινόμενα καταχρήσεων.

Δεύτερον θέλω να αναφερθώ στον θεσμό της βραχείας αναδοχής. Παρά το ότι πρόκειται για έναν θεσμό που υπό προϋποθέσεις μπορεί να συμβάλει και να υποβοηθήσει τον ανήλικο, πρέπει κι εδώ να υπάρξει προσεκτική εφαρμογή προκειμένου να διαφυλαχθεί η ψυχική υγεία του παιδιού η οποία θα μπορούσε να αποσταθεροποιηθεί στις περιπτώσεις πλειόνων αναδοχών αυτού του τύπου.

Τέλος, είναι αναντίρρητο ότι παιδιά με σοβαρά προβλήματα, είτε σωματικά είτε νοητικά, πρέπει να έχουν την ισότιμη δυνατότητα αναδοχής. Ο θεσμός του επαγγελματία αναδόχου μπορεί να προσφέρει κάποια διέξοδο εφόσον τα πρόσωπα που επιλέγονται είναι κατάλληλα και έχουν ειλικρινή διάθεση προσφοράς. Πλην όμως, ο κίνδυνος καταχρήσεων και καταστρατηγήσεων είναι και πάλι προφανής. Για να μην έρθουμε αντιμέτωποι με καινούργια σκάνδαλα εκμετάλλευσης παιδιών οφείλουμε να έχουμε λάβει τα αναγκαία προληπτικά και προστατεύτηκα μέτρα ώστε να υπάρχει συνεχής έλεγχος, παρακολούθηση και εποπτεία προληπτικά και κατασταλτικά.

Προτείνουμε επίσης, να επανεξεταστεί η διάταξη που προβλέπει τα αδικήματα για τα οποία έχει καταδικαστεί κάποιος και τον καθιστούν ακατάλληλο για αναδοχή ή υιοθεσία. Η λίστα των αδικημάτων θα μπορούσε να διευρυνθεί στο πλαίσιο της γενικής και ειδικής πρόληψης ώστε να προβλεφθεί ως επιβαρυντική περίσταση η τέλεση ποινικών αδικημάτων σε βάρος του τέκνου από τους θετούς γονείς ή τους αναδόχους.

Είναι σαφές ότι δεν πρόκειται για ένα νομοσχέδιο τομή. Η στάση μας θα καθοριστεί στη συνέχεια, ακούγοντας και τους φορείς στην επόμενη συνεδρίαση της Επιτροπής.

Πληκτρολογήστε και πατήστε το enter.