Σε Κοινοβουλευτική Δραστηριότητα

Ομιλία Κώστα Σκανδαλίδη ως Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος  στο Νομοσχέδιο «Μεταρρυθμίσεις αναφορικά με τις σχέσεις γονέων και τέκνων και άλλα ζητήματα οικογενειακού δικαίου»:

Υπάρχει πρόβλημα στη συνεπιμέλεια, δηλαδή στην από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας που πρέπει τώρα και όχι αύριο να αντιμετωπιστεί; Η απάντηση είναι αναμφίβολα «ναι». Πρόκειται για ένα σύνθετο κοινωνικό ζήτημα που η αντιμετώπισή του εδώ και πολλά χρόνια ζητά λύση.

Η δικαστηριακή πρακτική, δυστυχώς, από συνήθεια, από υποβάθμιση του προβλήματος, από εύκολη και ανέξοδη αντιγραφή της νομολογίας, είτε το αντιμετωπίζει μεροληπτικά εκδίδοντας αποφάσεις κατά συρροή υπέρ της μητέρας, σε κάθε περίπτωση το αναπαράγει ως πρόβλημα. Είναι λοιπόν ανάγκη να αντιμετωπιστεί τώρα.

Δεύτερον, θεωρώ θετική καταρχάς την πρόθεση της Κυβέρνησης να το αντιμετωπίσει καταθέτοντας μια νομοθετική πρόταση. Επισημαίνω μια αδήριτη ανάγκη -ανεξάρτητα από τις συμφωνίες ή τις διαφωνίες που είναι φυσικό να εγείρονται σε ένα τόσο σύνθετο και κρίσιμο ζήτημα- το ύφος και το ήθος της αντιπαράθεσης απόψεων οφείλει να ξεπεράσει τις μικροκομματικές και μικροπολιτικές επιδιώξεις, να σεβαστούμε τη μοναδική και εξαιρετική κατάσταση κάθε περίπτωσης ξεχωριστά, να μην οξύνουμε το ήδη διαμορφωμένο κλίμα στην κοινωνία, να μην υποταχθούμε στη φίλαθλη αντιπαράθεση και στη δογματική τύφλωση που αν εξαιρέσει κανείς ακραίες απόψεις –που δυστυχώς ακούστηκαν και σε αυτήν την Αίθουσα- είναι ένα κοινωνικό πρόβλημα που οριζόντια τέμνει την κοινωνία. Δεν την τέμνει αποκλειστικά προς τον έναν ή τον άλλον χώρο.

Δεν έχει λοιπόν κανένα νόημα ο στενά κομματικός ανταγωνισμός. Υπάρχουν προοδευτικές και συντηρητικές αντιλήψεις; Προφανώς, σε όλα τα θέματα υπάρχουν και προοδευτικές και συντηρητικές αντιλήψεις. Κάθε τι που βελτιώνει έστω και ελάχιστα το σχέδιο να γίνεται αποδεκτό και εμείς, κύριε Υπουργέ -το είπε και η εισηγήτριά μας- είμαστε ανοιχτοί, πέρα από τις διατυπωμένες επιμέρους συμφωνίες μας στις όποιες θετικές τροποποιήσεις, μέχρι το τέλος της συζήτησης να συγκατανεύσουμε και σε αυτά που ελπίζουμε ότι μπορεί έστω και την ύστατη ώρα να φέρετε.

Τρίτον, θυμάμαι σαν να είναι τώρα την ατμόσφαιρα που συνόδευε την επαναστατική αλλαγή που συντελέστηκε το 1983 από την κυβέρνηση της αλλαγής, ένα σύγχρονο, προοδευτικό και αποτελεσματικό οικογενειακό δίκαιο που ανέτρεπε άρδην κατεστημένες αντιλήψεις και πρακτικές ατέλειωτων δεκαετιών, που σημάδευαν αρνητικά την ελληνική κοινωνία και ήταν η εικόνα της οπισθοδρόμησής της.

Επίσης, θυμάμαι και τη μεγάλη κοινωνική αντίσταση που βρήκαν εκείνες οι αλλαγές και, μάλιστα, με έναν πολύ οξυμένο τρόπο. Παρ’ όλα αυτά, ήταν μία επανάσταση στο οικογενειακό δίκαιο, μια μεγάλη μεταρρύθμιση.

Σε ό,τι αφορά το παιδί, οι αλλαγές τότε διαπνέονταν από μία παιδοκεντρική φιλοσοφία, που δεν λέω ότι την αποβάλλει το νομοσχέδιό σας, αλλά δυστυχώς την αμφισβητεί σε έναν σημαντικό βαθμό.

Εκείνη η μεταρρύθμιση ασφαλώς χρειάζεται μία νέα πνοή μετά την εμπειρία τόσων δεκαετιών, δεν είναι επίκαιρη τώρα, είναι εδώ και πολλά χρόνια η ανάγκη της μεταρρύθμισης, της νέας πνοής. Είναι αλήθεια ότι στον ενδιάμεσο χρόνο το επιχειρήσαμε, το ’96, το 2012 και μετά οι κυβερνήσεις που ακολούθησαν εκείνη την περίοδο μέχρι τώρα. Δυστυχώς, δεν καταφέραμε να υλοποιήσουμε αυτή την από τόσο καιρό ώριμη ανάγκη να υπάρξει μια παρέμβαση.

Τέταρτον, πώς περιγράφεται σήμερα το πρόβλημα και ποιες είναι οι κρίσιμες συνιστώσες της αντιμετώπισής του; Κατ’ αρχάς, όλοι συμφωνούμε στην κοινωνική βάση και ομνύουμε στην ανάγκη το παιδί να αναχθεί ,χωρίς υποσημειώσεις και αστερίσκους, στο επίκεντρο και στην όποια ρύθμιση να επιχειρήσουμε να πρυτανεύσει η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας. Αυτή είναι η βάση. Φαντάζομαι δε ότι όλοι επίσης συμφωνούμε στην ανάγκη να εξαντλείται κάθε δυνατότητα για υπεύθυνη και συναινετική επιλογή υπέρ του παιδιού πριν το ζήτημα φτάσει στη δίκη.

Έχουμε κατά συνέπεια δύο κυρίαρχα ζητήματα να διασφαλίσουμε: Το πρώτο, τη διαμεσολάβηση που πρέπει να καταστεί μια εξονυχιστική προδικαστική διαδικασία και που πρέπει να έρθει στο επίκεντρο μιας προοδευτικής νομοθετικής ρύθμισης, όσο το δυνατό λιγότερες δίκες. Και δεύτερο, αν φτάσει στο ακροατήριο, είναι καθοριστικό ζήτημα η δίκαιη δίκη, στόχος που προφανώς δεν λύνεται με παραινέσεις ή αναγκαστικές εξωτερικές παρεμβάσεις, αλλά με αλλαγές στην ίδια τη δικαιοσύνη για να αλλάξει ριζικά η δικαστηριακή πρακτική.

Πέμπτον, διασφαλίζει τις κυρίαρχες αυτές προϋποθέσεις το παρόν σχέδιο νόμου; Πώς αντιμετωπίζεται ένα τόσο κρίσιμο και δύσκολο κοινωνικό ζήτημα; Βάζοντας καλούπια μηχανιστικά; Υποτάσσοντάς το στην προκρούστεια κλίνη των ποσοστών; Τι σημαίνει ακριβώς το ένα τρίτο του χρόνου ή το εξίσου στην κατοικία; 

Αυτό και μόνο το σημείο αναιρεί την όποια θετική πρόταση του νομοθέτη. Ούτε η διαμεσολάβηση ούτε η δίκαιη δίκη αντιμετωπίζονται με τέτοιες λογικές. Και αν τα δικά μας επιχειρήματα δεν είναι ικανά να σας πείσουν, έρχεται η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής να τεκμηριώσει τις βάσιμες αντιρρήσεις της. Αυτό θα έπρεπε να σας προβληματίσει, κύριε Υπουργέ. Τέτοια κριτική δεν γίνεται ούτε συνηθίζεται σε νομοσχέδια σε τόση έκταση όση αυτή που είδαμε στο συγκεκριμένο κείμενο.

Έκτο, μια αποτελεσματική παρέμβαση οφείλει να έχει τη δυναμική μιας πραγματικής νέας προοδευτικής μεταρρύθμισης. Με απλά λόγια, χρειάζεται θεσμική αλλαγή, όχι διευθετήσεις χρόνου και παρέμβασης έξωθεν. Με βάση τη δική σας πρόταση δεν σου δίνεται η δυνατότητα να δώσεις μια οριστική λύση και να ικανοποιήσεις τα δύο αιτήματα που ανέφερα προηγούμενα.

Είναι εύκολη αυτή η λύση; Κάθε άλλο. Η δική μας πρόταση απαντά ολοκληρωμένα και στα δύο κυρίαρχα ζητήματα: Και στην αποτελεσματική διαμεσολάβηση, που θα καταστήσει τη δίκη έσχατο μέσο και στην αλλαγή της απαράδεκτης ως τώρα δικαστηριακής πρακτικής.

Διάλεξα αυτό το σημείο για να αναφερθώ λίγο πιο αναλυτικά στη δική μας πρόταση. Δεν σας κρύβω ότι το ερέθισμα το πήρα και από τον πρώτο ομιλητή από την πλευρά της Νέας Δημοκρατίας, ο οποίος μας είπε ότι δεν καταθέτουμε προτάσεις και δεν έχουμε θέσεις. Όταν σήμερα διαβάζοντας στον Τύπο είδα τις προτάσεις του κυρίου Πρωθυπουργού για το κλιματικό λόγο που θα φέρει δεν είναι γραμμένο πουθενά ότι εμείς καταθέσαμε έναν κλιματικό νόμο χθες, τον οποίο ζητήσαμε να συζητήσουμε και εσείς μας παραπέμψατε στον δικό σας που θα φτιάξετε σε τρεις μήνες. Αν αυτό λέγεται «δημοκρατία» στα μέσα και στην ενημέρωση, να μου το πείτε. Εμείς τη δουλειά μας κάνουμε. Και νόμους θα φτιάχνουμε και προτάσεις θα καταθέτουμε και τεκμηριωμένα θα μιλάμε. Αλλά δεν νομίζω ότι σας τιμά να αντιμετωπίζετε με αυτόν τον τρόπο την αντιπολίτευση.

Πάμε, λοιπόν, στη συγκεκριμένη πρότασή μας.

Εμείς προτείνουμε τη δημιουργία του θεσμού του οικογενειακού δικαστηρίου, με κατάλληλα επιμορφωμένους και εξειδικευμένους δικαστές, που θα εκδικάζουν αποκλειστικά υποθέσεις οικογενειακού δικαίου. Ένα δικαστήριο που θα υποστηρίζεται ενεργά και διαρκώς από κατάλληλο επιστημονικό προσωπικό, παιδοψυχολόγους, οικογενειακούς συμβούλους, κοινωνικούς λειτουργούς και άλλους. Η διαθεσιμότητα υλικών και ανθρώπινων πόρων καθιστά ρεαλιστική την ίδρυση τέτοιων δομών σε κάθε εφετειακή περιφέρεια. Ο προσανατολισμός του δικαστηρίου θα είναι σαφώς προς την αξιοποίηση πρωτίστως των εναλλακτικών μορφών επίλυσης, οικογενειακή διαμεσολάβηση, δικαστική μεσολάβηση. Μόνο ως έσχατη λύση θα πρέπει να διεξάγεται δίκη σε συνθήκες κατά τεκμήριο μειωμένης αντιδικίας, έτσι ώστε να ελαχιστοποιούνται ιδιαίτερα οι ψυχοφθόρες -ιδίως για τα παιδιά- χρονοβόρες και δαπανηρές για τα εμπλεκόμενα μέρη διαδικασίες.

Το νέο οικογενειακό δικαστήριο αναμένεται να προσδώσει στο σύστημα επίλυσης των οικογενειακών διενέξεων έναν χαρακτήρα άμεσο, αποτελεσματικό, φιλικό προς την οικογένεια και συμφιλιωτικό, με την αναγκαία εξειδίκευση των δικαστών και τη συνδρομή ειδικού επιστημονικού προσωπικού με τεκμηριωμένες δικαστικές αποφάσεις.

Έτσι μόνο, κύριε Υπουργέ, θα μπορέσει η Ελλάδα να ακολουθήσει παραδείγματα άλλων κρατών που έχουν αναπτύξει ειδικά σχεδιασμένα οικογενειακά δικαστήρια, όπως είναι η Αμερική, η Αγγλία, ο Καναδάς, η Γαλλία, το Βέλγιο, με μεγάλα ποσοστά επιτυχίας της εξωδικαστικής μεθόδου επίλυσης και σπουδαία ελάφρυνση του δικαιοδοτικού μηχανισμού από τις οικογενειακές υποθέσεις.

Αυτή είναι η θετική, τολμηρή, μεταρρυθμιστική πρόταση του Κινήματος Αλλαγής για ένα οικογενειακό δίκαιο σύγχρονο και δίκαιο, με εφαρμόσιμες και ρεαλιστικές διατάξεις, που δεν σκοπεύουν στην ικανοποίηση ομάδων πίεσης, αλλά του αληθινού συμφέροντος του παιδιού, με εξατομικευμένη αντιμετώπιση κάθε υπόθεσης από ένα εξειδικευμένο και άρτια στελεχωμένο δικαστικό όργανο. Ένα οικογενειακό δίκαιο με το παιδί στο επίκεντρο.

Η δική σας πρόταση απέχει δυστυχώς παρασάγγας από μια τέτοια οριστική θεσμική λύση που έχει ανάγκη μια πραγματική μεταρρύθμιση στο οικογενειακό μας δίκαιο.

Πληκτρολογήστε και πατήστε το enter.

Η αδιαφορία της Κυβέρνησης διαιωνίζει τα συνταξιοδοτικά προβλήματα των συνταξιούχων λόγω θανάτουΝάντια Γιαννακοπούλου: «Με το νομοσχέδιο δεν παραμένει στο επίκεντρο το συμφέρον του παιδιού, όπως οφείλει να κάνει το οικογενειακό δίκαιο»