Σε Κοινοβουλευτική Δραστηριότητα

Ομιλία του Κοινοβουλευτικού εκπροσώπου του Κινήματος Αλλαγής, Κώστα Σκανδαλίδη, στην συζήτηση του νομοσχεδίου του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού «Κύρωση κώδικα νομοθεσίας για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς».

Πριν από λίγες μέρες ο Πρωθυπουργός ζήτησε με τον πιο επίσημο τρόπο να επιστρέψει στη χώρα η Μεγάλη Βρετανία τα Μάρμαρα του Παρθενώνα. Είναι μια ιστορική πρωτοβουλία της Μελίνας που παρά το ότι δεν ευοδώθηκε στα επόμενα σαράντα χρόνια πρακτικά, παραμένει όλη αυτή την περίοδο ένας ισχυρός βραχίονας μιας εθνικής πολιτικής με ευεργετικές συνέπειες, γιατί δημιουργεί ένα διαρκές φιλελληνικό κίνημα στον χώρο των διανοουμένων και του πολιτισμού στην Ευρώπη, ένα διαρκές φιλελληνικό κίνημα το οποίο αντιμετωπίζει με μεγάλη ευαισθησία και τα ευρύτερα προβλήματα που αφορούν την πορεία της χώρας μας.

Αυτή η πρωτοβουλία είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς το Υπουργείο Πολιτισμού μπορεί να ασκήσει κομμάτι μιας εθνικής στρατηγικής συμπληρώνοντας θεσμικά και διευρύνοντας το πεδίο της εξωτερικής πολιτικής. Θα περίμενα, λοιπόν, από την Κυβέρνηση με αυτού του τύπου τη στρατηγική να φέρει ένα πιο ολοκληρωμένο σχέδιο με βήματα, προτάγματα, ιεραρχήσεις που θα καταστήσουν αυτόν τον βραχίονα πιο αποτελεσματικό, ιδιαίτερα στους δύσκολους καιρούς που ζούμε.

Πρέπει σε αυτή τη στρατηγική να ενταχθεί ολόκληρο το πολιτισμικό και πνευματικό δυναμικό του τόπου, ο πλούτος των ανθρώπων που καλλιεργούν την τέχνη και το πνεύμα και κυρίως να στηριχθεί δυναμικά μέσα από κριτήρια και ρήτρες. Πρέπει να ομολογήσω ότι η Κυβέρνηση είναι πολύ μακριά από αυτήν την ανάγκη. Αντιμετωπίζει με τρόπο ψιλικατζίδικο τα αξεπέραστα προβλήματα που βιώνουν οι δημιουργοί και το επιστημονικό δυναμικό της χώρας. Η εικόνα και τα βιώματα των ανθρώπων του πολιτισμού που αποτελούν τη βιτρίνα της χώρας, το πιο πρωτοπόρο και ανταγωνιστικό διεθνές δυναμικό της, δεν έχουν αξιοβίωτη ζωή και φτάνουν στο σημείο να νιώθουν αξιοπρεπείς και να πορεύονται μοναχικοί.

Τα ψίχουλα που δίνονται για τον πολιτισμό δεν επαρκούν σ’ αυτήν την κρίσιμη στιγμή και σε αυτόν τον καταιγισμό των προβλημάτων. Θα έπρεπε μια πιο μακρόπνοη, πιο μακροπρόθεσμη και πιο ουσιαστική πολιτική να πάρει τη θέση της αντί για τη σημερινή διαχειριστική πολιτική της Κυβέρνησης. Αν συνεχίζεται αυτό ξοδεύεται και ο εθνικός μας πλούτος και η πολιτιστική μας κληρονομιά.

Δύο λόγια μόνο θα πω για το νομοσχέδιο γιατί πιστεύω ότι ήδη ο Εισηγητής μας και γενικότερα η συζήτηση που γίνεται στη Βουλή επισημαίνει εν πολλοίς και τα αρνητικά του σημεία και τα λίγα θετικά. Η προστασία των μνημείων, η εισαγωγή και εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών, οι αρχαιολογικές έρευνες, αλλά και οι ποινές για την παράβαση της σχετικής νομοθεσίας, δεν είναι ούτε ενιαίο ούτε συνεκτικό θεσμικό πλαίσιο. Δεν έχει αντιμετωπίσει ουσιαστικά και αποτελεσματικά τα προβλήματα μέχρι τώρα.

Μέχρι σήμερα θεμέλιο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτέλεσε ο ν. 3028/2002, ένας πρωτοποριακός και καινοτόμος νόμος που φέρει την υπογραφή του ΠΑΣΟΚ, αποτυπώνει τη διαχρονική μεταρρυθμιστική δυναμική του Κινήματος. Ένας νόμος πραγματικά συνταγματικής περιωπής. Η κυρία Υπουργός από την ίδια την πείρα της έχει ίδια αντίληψη της εξέλιξης της πολιτιστικής πολιτικής από τότε και για τα πολλά επόμενα χρόνια.

Πέρασαν από τότε είκοσι χρόνια. Όλο αυτό το μακρύ διάστημα η ανάγκη επικαιροποίησης και προσαρμογής του θεσμικού πλαισίου στα σύγχρονα δεδομένα, αλλά και η υποχρέωση εναρμόνισης με τις διεθνείς συμβάσεις στις οποίες έχει προσχωρήσει η χώρα μας, οδήγησε κατά καιρούς στην ψήφιση νέων διατάξεων οι οποίες είτε τροποποιούσαν τον ν. 3028, είτε ρύθμιζαν εξαρχής κατ’ ιδίαν ζητήματα σε ένα νέο πλαίσιο. Έχει δημιουργηθεί, λοιπόν, ένα σύνθετο και πολυδιάσπαρτο θεσμικό πλαίσιο που δημιουργεί εμπόδια στην εφαρμογή του. Και η κωδικοποίηση προφανώς είναι αναγκαία για τη διευκόλυνση τόσο των οργάνων της πολιτείας όσο και κάθε πολίτη.

Θέλω, όμως, εδώ να κάνω μια παρατήρηση. Αυτό είναι μια αμυντική πολιτική απέναντι στο πρόβλημα. Γιατί αυτήν την εποχή χρειαζόμαστε ένα νέο όπλο. Τον νόμο αυτό εμείς τον φτιάξαμε, αλλά εξάντλησε τα όριά του και τις δυνατότητές  του. Υπάρχουν εξελίξεις στον χώρο του πολιτισμού, αλλά και της πολιτισμικής διπλωματίας και της εν γένει συμμετοχής και της χώρας μας ως πολιτισμού στο παγκόσμιο γίγνεσθαι. Υπάρχουν σήμερα καινούργια προβλήματα, καινούργιοι κίνδυνοι και χρειάζονται πιο δραστικές και πιο ουσιαστικές μεταβολές που δεν ικανοποιούνται με μια απλή κωδικοποίηση.

Χρειάζεται, λοιπόν, ένα νέο πιο αποτελεσματικό πλαίσιο γιατί η σχέση μνημείου, ενάλιου και στεριανού πλούτου, με τις επιστημονικές γνώσεις, με την τεχνολογική εξέλιξη, με τα καινούργια οικονομικά δεδομένα και με την αντιμετώπιση των σύγχρονων προβλημάτων που η εξέλιξη του πολιτισμού έφερε σήμερα σε ό,τι αφορά την προστασία των μνημείων και της πολιτιστικής κληρονομιάς, θα απαιτούσαν πιο δραστικές τομές τις οποίες θα έπρεπε η Κυβέρνηση να εισηγηθεί στην εθνική αντιπροσωπεία και στη βάση αυτού του νέου πλαισίου να γίνει κωδικοποίηση της μέχρι τώρα νομοθεσίας.

Αντί, λοιπόν, να οριοθετήσετε και παράλληλα με το νέο πλαίσιο να κωδικοποιήσετε την κείμενη νομοθεσία, διαλέξατε την απλή κωδικοποίηση. Καλά κάνατε. Εμείς δεν θα πούμε όχι στην κωδικοποίηση. Η κωδικοποίηση είναι μια διαδικασία που τη θεωρούμε βασικό στοιχείο της καλής νομοθέτησης που θα έπρεπε να είναι καλή νομοθέτηση, γιατί η κωδικοποίηση σημαίνει ακριβώς απαλλαγή από προβλήματα καθημερινής λειτουργίας και για τους πολίτες και για τους θεσμούς και για τις δημόσιες υπηρεσίες και για όλα.

Σπάει τη γραφειοκρατία, συντομεύει τη νομοθετική έρευνα, απαλλάσσει τον κυκεώνα των διατάξεων που απλώνονται σε δεκαετίες ολόκληρες και για αυτό και μόνο για αυτό το βήμα η θετική μας στάση προφανώς είναι δεδομένη και εμείς θα το ψηφίσουμε το πλαίσιο αυτό ως κωδικοποίηση.

Όμως, ο τρόπος που έγινε η κωδικοποίηση -τονίστηκε από πολλούς σήμερα ομιλητές- δεν είναι ο ενδεδειγμένος: Ασφυκτικοί χρόνοι, ανύπαρκτος διάλογος, πρόχειρες διατάξεις, κραυγαλέες παραλείψεις, αποσπασματικές ρυθμίσεις. Νομίζω ότι αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα που συνοδεύει τη συγκεκριμένη κωδικοποίηση, που αποτελεί και αυτή ένα στοιχείο στην αλυσίδα της κακής νομοθέτησης που η Κυβέρνηση μάς έχει συνηθίσει τα τελευταία δύο χρόνια να φέρνει κατά καιρούς και για διάφορα προβλήματα πολύ σημαντικά για τη χώρα.

Ο προς ψήφιση Κώδικας δεν νομίζουμε ότι ανταποκρίνεται επαρκώς στο πρόβλημα της πολυνομίας, γιατί πολλά από τα άρθρα που έχουν αναφερθεί, όπως είναι το 71 ή όπως είναι το 52, όπως είναι οι αιτιάσεις του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων και όλα αυτά, έχουν αδυναμίες είτε νομοτεχνικές, είτε παραλείψεις, είτε οτιδήποτε άλλο.

Και εμείς εύλογα ρωτούμε αν υπάρχουν και άλλες διατάξεις του ν. 3028 που δεν μεταφέρονται στον Κώδικα και αν ναι, με ποιο σκεπτικό δεν μεταφέρονται. Έχουμε το ερώτημα αν έχει γίνει η επιλογή κωδικοποίησης κάποιων μόνο διατάξεων από τα ανωτέρω νομοθετήματα, τι αντικαθιστά ο Κώδικας και ποιες διατάξεις καταργείται, αλλά και ποια είναι η γενική ρήτρα του προτεινόμενου άρθρου 74, το οποίο μιλά για κατάργηση απλώς κάθε γενικής ειδικής διάταξης και θα έπρεπε σε κάθε περίπτωση να υπάρχει συγκεκριμένη αναφορά ως προς τις καταργούμενες διατάξεις, ώστε να είναι σαφές τι κωδικοποιείται, τι καταργείται, τι παραμένει.

Επίσης, η συνδυαστική αξιολόγηση των ρυθμίσεων που κωδικοποιούνται θα έπρεπε ήδη να έχει συντελεστεί από το Υπουργείο και να έχει καταγραφεί στο νομοσχέδιο.

Έπρεπε να υπάρξει, λοιπόν, ενδελεχής έρευνα των διατάξεων και ειλικρινά δεν δόθηκε ο χρόνος στην Εθνική Αντιπροσωπεία να το κάνει. Η αίσθησή μας είναι ότι έρχεται άρον-άρον να ψηφιστεί ένας νόμος που πρέπει να αποτελέσει το πλαίσιο λειτουργίας από εδώ και πέρα του κρίσιμου θέματος της προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Επανέρχομαι σε αυτό που είπα στην αρχή και θέλω να πω έτσι με πολλή καθαρότητα ότι οι αρχαιότητες, οι αρχαιολογικοί χώροι, η ίδια η ιστορία μας δεν είναι απλώς μια πλουτοπαραγωγική πηγή ούτε ένα απλό κονδύλι στον κρατικό προϋπολογισμό και, μάλιστα, τόσο ισχνό και ασήμαντο όσο αυτό που διαθέτει η Κυβέρνηση σήμερα για αυτήν την τόσο κρίσιμη δραστηριότητα της ελληνικής πολιτείας. Είναι ένα αναπόσπαστο στοιχείο της εθνικής μας ταυτότητας, της σύγχρονης ελληνικής εικονογραφίας, είναι αντικείμενα διαχρονικού σεβασμού και απόλυτης προστασίας, είναι η ιστορία και ο πλούτος μας και θα έπρεπε να τον βλέπουμε με πιο μεγάλο σεβασμό και με πιο μεγάλη αγάπη.

Πληκτρολογήστε και πατήστε το enter.

Μιχάλης Κατρίνης: «Το Πολυτεχνείο αποτελεί ορόσημο για τη νεότερη πολιτική ιστορία της χώρας»