Σε Άρθρα – Απόψεις

70 χρόνια από την Διακήρυξη Σουμάν: η αλληλεγγύη το κλειδί για το μέλλον της Ευρώπης

Άρθρο του Κωνσταντίνου Φουτζόπουλου* και του Γιάννη Δάλμα* στην Εφημερίδα των Συντακτών

“Η Ευρώπη δεν θα δημιουργηθεί δια μιας, ούτε σε ένα συνολικό οικοδόμημα: θα διαμορφωθεί μέσα από συγκεκριμένα επιτεύγματα που θα δημιουργήσουν πρώτα μια πραγματική αλληλεγγύη.” – Διακήρυξη Σουμάν.

Στις 9 Μαΐου 1950 ο Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών Ρομπέρ Σουμάν έθεσε τις βάσεις για τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα. Πέντε χρόνια μετά τη λήξη του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, η Ευρώπη προσπαθούσε ακόμα να επουλώσει τις πληγές της. Ο Σουμάν πρότεινε την από κοινού διαχείριση της παραγωγής άνθρακα και χάλυβα στην Ευρώπη. Η λογική του ήταν απλή:  η από κοινού διαχείριση της παραγωγής θα καθιστούσε στο μέλλον έναν πόλεμο μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας – όπως επί λέξει αναφέρεται στη διακήρυξη – “όχι μόνον αδιανόητο αλλά και υλικά αδύνατο”. H αλληλεγγύη μεταξύ των χωρών της Ευρώπης θα αποτελούσε για δεκαετίες το κλειδί για ένα ειρηνικό και ακμάζον μέλλον.

Το όραμα του Σουμάν στέφθηκε σε μεγάλο βαθμό με επιτυχία. Η 9η Μαΐου ανακηρύχθηκε Ημέρα της Ευρώπης, 70 χρόνια μετά η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να είναι περήφανη για τις τόσες δεκαετίες συνεχούς ειρήνης, κάτι πρωτόγνωρο για τα δεδομένα της περιοχής. 

Στα χρόνια όμως της οικονομικής ευημερίας που ακολούθησαν τα πρώτα βήματα της ευρωπαϊκής ενοποίησης, η έννοια της αλληλεγγύης άρχισε σιγά σιγά να αμφισβητείται, με αποκορύφωμα την πρόσφατη οικονομική κρίση, όπου το 2010 η τότε ελληνική κυβέρνηση χρειάστηκε να παλέψει απέναντι σε απρόθυμους και συχνά εχθρικούς εταίρους για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Διάσωσης. 

Δέκα χρόνια μετά, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται για μια ακόμα φορά να αντιμετωπίσει μια πολυ-επίπεδη κρίση, που αναλόγως τα γεγονότα και τις αποφάσεις μπορεί να εξελιχθεί και σε υπαρξιακή. 

Οι πρώτες αντιδράσεις των Κρατών Μελών με κλειστά σύνορα, ανταγωνισμό έως και “απαγωγή” αναγκαίου υγειονομικού υλικού καθώς και οι θεμελιώδεις διαφορές τους στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας, συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα ικανό να κλονίσει τη συνοχή της Ένωσης.

Αποτελούν όμως και απόδειξη του πως στην εποχή του κορονοϊού, η έννοια της αλληλεγγύης οφείλει και πάλι να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο τόσο μεταξύ των χωρών της ΕΕ όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Για την προστασία της δημόσιας υγείας, για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών που προκάλεσε η πανδημία, για την εξασφάλιση των κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων των πολιτών, για τη διαφύλαξη της ίδιας της δημοκρατίας και των θεσμών θα χρειαστεί η συνεργασία όλων μας. 

Τα Ευρωπαϊκά όργανα καλούνται να παίξουν τον ρόλο του θεματοφύλακα του ευρωπαϊκού κεκτημένου και να συμβάλουν καθοριστικά στο να σωθούν ζωές αλλά και στο να σταθούν όρθιες οι οικονομίες και οι κοινωνίες μας. 

Ο μαραθώνιος δωρητών, που διοργάνωσε διαδικτυακά την προηγούμενη Δευτέρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και συγκέντρωσε 7,4 δισεκατομμύρια ευρώ για τις έρευνες για την ανάπτυξη εμβολίου και θεραπειών κατά του νέου κορονοϊού είναι ένα πρώτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση αλλά δεν είναι αρκετό. 

Η ΕΕ πρέπει να λάβει γενναίες αποφάσεις, βάζοντας στην άκρη εθνικά κοντόφθαλμα συμφέροντα, επενδύοντας σε μία ισχυρή πολιτική συνοχής και στην ενδυνάμωση των συστημάτων υγείας και του κοινωνικού κράτους, με αίσθημα αλληλεγγύης απέναντι στις χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο και τις κοινωνικές ομάδες που χρειάζονται την στήριξη μας. Οι συντηρητικές πολιτικές της ασφυκτικής λιτότητας, που αύξησαν τις ανισότητες σε όλο το μήκος και το πλάτος της Ένωσης, πρέπει να αντικατασταθούν από καινοτόμα χρηματοοικονομικά εργαλεία και αναπτυξιακές επενδύσεις.

Η Διακήρυξη του Σουμάν είναι ίσως πιο επίκαιρη από ποτέ, καθώς μπορεί και πρέπει να αποτελέσει υπενθύμιση, κυρίως στους Ευρωπαίους ηγέτες, ότι η αλληλεγγύη αποτελεί την κολλητική ουσία του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος και πως πρέπει να φανούν αντάξιοι της κληρονομιάς της.

*Ο Κωνσταντίνος Φουτζόπουλος είναι αναπληρωτής γραμματέας ευρωπαϊκών υποθέσεων του Κινήματος Αλλαγής και Executive Director του Thessaloniki Regional Forum και 

*Ο Γιάννης Δάλμας είναι γραμματέας ευρωπαϊκών υποθέσεων του Κινήματος Αλλαγής και σύμβουλος των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Πληκτρολογήστε και πατήστε το enter.

Ευαγγελία Λιακούλη: «Όσοι γνώριζαν, το είπαν «Μάνα»…»Ζέφη Δημαδάμα: «Απρίλιος καραντίνας: Εκτίναξη της ενδοοικογενειακής βίας στην Ελλάδα»