Σε Κοινοβουλευτική Δραστηριότητα

Σημεία ομιλίας Χάρη Καστανίδη, Εισηγητή του Κινήματος Αλλαγής, κατά τη συζήτηση του ν/σ για το Επιτελικό Κράτος στην αρμόδια Κοινοβουλευτκή Επιτροπή

  1. Το νομοσχέδιο φέρει τον ψευδώνυμο τίτλο «Επιτελικό Κράτος» χωρίς να έχει οποιαδήποτε σχέση με τη συγκρότηση πράγματι επιτελικού κράτους. Το επιτελικό κράτος συνίσταται στη δημιουργία ενός κεντρικού και ευέλικτου κράτους-στρατηγείου, που έχει την αρμοδιότητα να διαμορφώνει τις γενικές πολιτικές του κράτους, συγκροτούμενο από μικρό αριθμό Υπουργείων, τα οποία αρθρώνονται σε μικρό αριθμό γενικών διευθύνσεων και στελεχώνονται από προσωπικό υψηλών προσόντων. Πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, το σύνολο των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που σήμερα ασκούνται από το κεντρικό κράτος, μεταβιβάζονται στους δύο βαθμούς αυτοδιοίκησης και στις αποκεντρωμένες υπηρεσίες.
  2. Παρατηρείται η πρωτοφανής αντινομία, ενώ το νομοσχέδιο αναφέρεται στις αρχές της καλής νομοθέτησης και συγκεντρώνει διάφορες διάσπαρτες διατάξεις σχετικά με αυτήν, η συζήτησή του και η ψήφισή του, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη διαβούλευση, γίνεται κατά παράβαση των αρχών αυτών.
  3. Το νομοσχέδιο δεν μειώνει τον αριθμό των Γραμματέων ούτε τον αριθμό των υπηρετούντων μετακλητών υπαλλήλων, αν υπολογισθεί η προσθήκη των υπηρεσιακών Γραμματέων, ο μεγάλος αριθμός μετακλητών υπαλλήλων στην Προεδρία της Κυβέρνησης και η δυνατότητα αύξησής τους, με απόφαση του Πρωθυπουργού ή με εισήγηση των μελών της Κυβέρνησης και των Υφυπουργών, όταν πρόκειται για τα ιδιαίτερα γραφεία τους.
  4. Δημιουργείται μία γιγαντιαία δημόσια υπηρεσία, η Προεδρία της Κυβέρνησης, υπαγόμενη απευθείας στον Πρωθυπουργό, με ισχυρές αρμοδιότητες συντονισμού και εποπτείας των δημόσιων πολιτικών, με εξαιρετικές πρόσθετες αρμοδιότητες, όπως π.χ. ακόμα και η τελική σύνταξη των νομοσχεδίων, με πολυάριθμο προσωπικό αποτελούμενο από τετρακόσιους σαράντα υπαλλήλους (εκατό μετακλητοί και τριακόσιοι σαράντα αποσπασμένοι) και με δυνατότητα αύξησής τους! Η δημιουργία μιας τέτοιας θηριώδους υπηρεσίας ενισχύει ακόμα περισσότερο το πρωθυπουργικοκεντρικό μοντέλο διακυβέρνησης της χώρας, κάτι με το οποίο είμαστε εντελώς αντίθετοι.
  5. Οι ανάγκες συντονισμού των Υπουργείων και των δράσεών τους είναι αδήριτες, αλλά αυτό είναι προτιμότερο να συμβεί, όχι με την υπερενίσχυση των εξουσιών του Πρωθυπουργού, αλλά με τη διαμόρφωση αυτόνομου Υπουργείου, κατά το πρότυπο του παλαιού Υπουργείου Προεδρίας της Κυβέρνησης, του οποίου πολιτικός προϊστάμενος μπορεί να είναι πάντοτε Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, για προφανείς λόγους ενισχυμένης εποπτείας και συντονισμού των διυπουργικών πολιτικών, των πολιτικών διαρκούς μεταρρύθμισης του κράτους και πολιτικών ψηφιοποίησης της δημόσιας διοίκησης.
  6. Το νομοσχέδιο προβλέπει δύο μόνον συλλογικά Κυβερνητικά όργανα, το Συμβούλιο Οικονομικής Πολιτικής και το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας. Ωστόσο, κρίνουμε ότι είναι αναγκαία η πρόβλεψη και ενός τρίτου συλλογικού οργάνου, δηλαδή του Κυβερνητικού Συμβουλίου Δημόσιας Διοίκησης.
  7. Το νομοσχέδιο προβλέπει για πρώτη φορά την υπαγωγή στην έννοια του κεντρικού κράτους των Ανεξαρτήτων Αρχών. Η υπαγωγή αυτή είναι νομικά, θεσμικά και συνταγματικοπολιτικά άτοπη. Οι Ανεξάρτητες Αρχές, κυρίως οι συνταγματικής περιωπής, περιβάλλονται με ισχυρές εγγυήσεις ανεξαρτησίας, δεν υπόκεινται σε κρατικό έλεγχο και λογοδοτούν μόνο στα προβλεπόμενα κοινοβουλευτικά όργανα.
  8. Παρατηρείται η δημιουργία ή η διατήρηση πληθώρας μονοπρόσωπων ή συλλογικών οργάνων με αλληλεπικαλυπτόμενες αρμοδιότητες και, συνεπώς, με προφανή κίνδυνο τη σύγκρουσή τους κατά την άσκηση του έργου τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η συνύπαρξη υπηρεσιακών και μετακλητών Γραμματέων. Η ύπαρξη υπηρεσιακών Γραμματέων είναι θετικό μέτρο, γιατί έτσι συντηρείται η θεσμική μνήμη του κράτους. Η ταυτόχρονη, όμως, παρουσία μετακλητών Γενικών και Ειδικών γραμματέων αποτελεί ερωτηματικό. Ο υπηρεσιακός Γραμματέας διαχειρίζεται τις μονάδες συντονισμού του Υπουργείου του, ενώ την ίδια ώρα αρμοδιότητες συντονισμού διαθέτει και ο γενικός Γραμματέας και ο Ειδικός γραμματέας για τα αντικείμενα που υπάγονται σε αυτούς. Να μην διαφύγουν της προσοχής μας αντινομίες στις αρχές που υιοθετεί ο συντάκτης του νομοσχεδίου. Ενώ ο υπηρεσιακός Γραμματέας διαχειρίζεται το σύνολο των υποστηρικτικών υπηρεσιών ενός υπουργείου και έχει υπό την ευθύνη του την υπηρεσιακή μονάδα συντονισμού όλων των δράσεων του υπουργείου, κατά περίεργο τρόπο στην Επιτροπή Παρακολούθησης των Δημόσιων Πολιτικών αποκλείονται και, αντιθέτως, συμμετέχουν οι μετακλητοί Γενικοί και Ειδικοί γραμματείς.
  9. Μία, ακόμη, χαρακτηριστική αντινομία στις αρχές του νομοθέτη είναι μεταξύ της υποτιθέμενης εμπιστοσύνης προς την ιεραρχία των υπουργείων, με την αποδιδόμενη σε αυτήν αρμοδιότητα έκδοσης ατομικών διοικητικών πράξεων και στη δημιουργία μιας πανίσχυρης πολιτικής υπηρεσίας, υπαγόμενης απευθείας στον Πρωθυπουργό. Η τελευταία ψαλιδίζει αρμοδιότητες κρατικών υπηρεσιακών μονάδων με πρακτική και συμβολική αξία. Τι είδους εμπιστοσύνη αποκαθίσταται προς τη δημόσια διοίκηση, όταν οι υπηρεσιακές μονάδες καλής νομοθέτησης των υπουργείων μπορούν μέχρι τώρα να υποβάλλουν στη Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης τελικό σχέδιο νόμου, αλλά εφεξής θα δικαιούνται να υποβάλλουν στη Γενική Γραμματεία Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων της Προεδρίας της Κυβέρνησης μόνο κατευθυντήριες αρχές για τη σύνταξη νομοσχεδίων ή το πολύ-πολύ προσχέδια; Είναι προφανές ότι έτσι υποβαθμίζεται ο νομοθετικός ρόλος ακόμη και του Υπουργού.
  10. Θετικές είναι οι ρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στο τέταρτο μέρος του νομοσχεδίου και ειδικότερα εκείνες του κεφαλαίου που αφορούν στα κωλύματα, στα ασυμβίβαστα και στην αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων των πολιτικών αξιωματούχων.
  11. Θετική είναι, επίσης, η δημιουργία Εθνικής Επιτροπής Διαφάνειας, στο πλαίσιο της οποίας ενοποιούνται διάσπαρτοι ελεγκτικοί μηχανισμοί του κράτους. Ωστόσο, η επιλογή του Προέδρου, του Συμβουλίου και του Διοικητή της Αρχής χρήζει βελτιώσεων. Η προβλεπόμενη έγκριση των οργάνων διοίκησης της αρχής από την Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής πρέπει να είναι ανάλογη των κανόνων που διέπουν την επιλογή των οργάνων διοίκησης των Ανεξαρτήτων Αρχών από τη Διάσκεψη των Προέδρων. Συνεπώς, η έγκριση από την επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας πρέπει να δίνεται, όχι με απλή πλειοψηφία, αλλά με ενισχυμένη πλειοψηφία. Έτσι, εξασφαλίζεται η συνεννόηση μεταξύ των πολιτικών κομμάτων και ενισχύεται το κύρος των προσώπων που επιλέγονται. Προβληματική είναι, επίσης, η επιλογή του πρώτου Διοικητή της Αρχής με απόφαση μόνον του Πρωθυπουργού. Δεν είναι κατανοητή η εξαίρεση της πρώτης επιλογής από τους σταθερούς κανόνες που προβλέπονται για την επιλογή του, βελτιωμένους με την παραπάνω αναφερθείσα αρχή της ενισχυμένης πλειοψηφίας.

Πληκτρολογήστε και πατήστε το enter.

ΦΩΦΗ ΓΕΝΝΗΜΑΤΑ: ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΩΣ ΠΡΩΤΕΥΟΝΤΑ, ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ ΝΑ ΚΑΛΥΦΘΟΥΝ ΟΙ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣΟΜΙΛΙΑ ΚΩΣΤΑ ΣΚΑΝΔΑΛΙΔΗ ΣΤΟ Ν/Σ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ «ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΦΙΑ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΟΦΕΙΛΩΝ ΠΡΟΣ ΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 4611/2019»